Dossier #001 – De beroemdste Nederlander die niemand meer kent

Een vergeten filmster, drie overgebleven films en een stem die nooit werd opgenomen.

Er was een tijd dat iedereen in Nederland haar kende.

Ze werd “de koningin van de zwijgende film” genoemd.
In de jaren vóór de Eerste Wereldoorlog was ze misschien wel de beroemdste vrouw van het land.

Haar naam: Annie Bos.

Vandaag kent vrijwel niemand haar nog.

Het Bureau opent dossier #001.

In december 1886 werd Johanna Bos in Amsterdam geboren. Haar vader is kunstschilder en stimuleert zijn dochter actrice te worden. In Antwerpen volgt ze een toneelopleiding en staat vanaf 1909 op het toneel.

Maar in het theater is het moeilijk om door te breken.
In die tijd is het gewoon dat oudere actrices bij het gezelschap de beste rollen krijgen.
En zou het voor de 23-jarige nog jaren duren voor zij zou schitteren.

Dan krijgt een nieuw medium steeds meer voet aan de grond.
Film.

In 1913 komt Annies kans al ze gevraagd wordt voor de hoofdrol in de stille film ‘De levende ladder. Het blijkt haar doorbraak.
Haar opvallende gezicht en natuurlijke manier van acteren werkt goed voor de camera. Maar ook alle stunts doet ze zelf. Ze wordt gered uit een brandend huis.

Heel bijzonder – die opname in bewaard gebleven.

In korte tijd groeit Annie Bos uit tot de grootste filmster van Nederland.
Ze speelt uiteindelijk in meer dan 47 films, met als hoogtepunt de titelrol van ‘Een Carmen van het noorden’ uit 1919.

Maar roem blijkt vergankelijk.

Na de Eerste Wereldoorlog verandert de filmwereld. Producenten vinden haar te oud voor nieuwe rollen.

Ze is dan 38 jaar.

Ze trouwde met een notaris, trekt zich terug uit het openbare leven.
Het publiek vergeet haar.

Van haar 47 films zijn er maar drie bewaard gebleven.

En er is nog iets opvallends

Een paar jaar voor haar dood in 1978, interviewt fillmhistoricus Geoffrey Donaldsen de oude diva.
Maar hij schrijft haar antwoorden alleen op.
Hij neemt het gesprek niet op met een casette-recorder.

Zo komt het dat van de eerste filmster van Nederland nog wel beelden bestaan.

Maar geen enkele opname van haar stem.

Besluit van het Bureau

Daarmee sluit het Bureau voor Vergeten Geschiedenis voorlopig dit dossier.
Het archief blijft open.

Aanvullingen op dit dossier zijn welkom en kunnen hieronder worden toegevoegd.

- Danny van Zuijlen
Archivaris